Psikiyatriye Gitmek Memurluğa Engel Mi? Detaylı Rehber ve Mevzuat İncelemesi

Günümüzde ruh sağlığına verilen önem artarken, kariyer planlaması yapan pek çok kişi profesyonel destek alma konusunda tereddüt yaşamaktadır. Özellikle devlet memuru olma hayali kuran, polislik veya askerlik gibi üniformalı meslekleri hedefleyen adayların aklındaki en büyük soru şudur: "Psikiyatriye gitmek memurluğa engel mi?"

Bu makalede, kulaktan dolma bilgileri bir kenara bırakarak, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği ve diğer ilgili mevzuatlar ışığında konuyu tüm detaylarıyla inceleyeceğiz. Amacımız, tedavi olmaktan korktuğu için sağlığını ihmal edenlere doğru yolu göstermektir.

Özet Cevap

Kısa Cevap: Genel idari hizmetler ve düz memurluk kadroları için psikiyatriye gitmiş olmak veya antidepresan kullanmış olmak memurluğa engel değildir. 657 Sayılı Kanun'a göre engel teşkil eden durum, "görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı"dır. Basit kaygı bozuklukları, depresyon veya sınav stresi gibi nedenlerle tedavi görmek düz memurluğa engel olmaz. Ancak Polislik (POMEM/PMYO), Askerlik (TSK) ve Pilotluk gibi silahlı ve yüksek dikkat gerektiren mesleklerde sağlık yönetmelikleri çok daha katıdır ve geçmiş psikiyatri kayıtları elenme sebebi olabilir.

1. Psikiyatriye Gitmek İlerde Sorun Olur Mu?

Toplumda, psikolojik destek almanın bir "zayıflik" olduğu veya gelecekte kişinin karşısına "sicil" olarak çıkacağı yönünde yaygın ve yanlış bir inanış vardır. Öncelikle şunu netleştirmek gerekir: Sağlık kayıtları kişisel veridir ve gizlidir.

Psikiyatriye gitmek, ilerde genel kariyer hayatınızda sorun oluşturmaz. Aksine, tedavi edilmemiş bir ruhsal sorun, iş hayatında performans düşüklüğüne, odaklanma sorunlarına ve sosyal çatışmalara yol açarak kariyerinizi daha büyük riske atar.

Ancak, "sorun olur mu" sorusunun cevabı, hedeflediğiniz mesleğe göre değişir:

1. Özel Sektör: Özel sektör işverenlerinin sizin e-Nabız veya SGK ilaç geçmişinizi görme yetkisi yoktur. Siz beyan etmedikçe psikiyatrik geçmişinizi bilemezler.
2. Genel Memurluk: Öğretmenlik, büro memurluğu, mühendislik gibi kadrolarda geçmişteki basit tedaviler sorun yaratmaz.
3. Güvenlik Birimleri: Polis, asker, istihbarat ve güvenlik görevlisi kadrolarında geçmiş kayıtlar detaylı incelenir.

Tedavi Olmamak Daha Büyük Risk

Tedavi edilmeyen basit bir anksiyete, ilerleyen yıllarda kronikleşerek "görevini yapmaya engel akıl hastalığı" seviyesine gelebilir. Bu nedenle, "ilerde sorun olur mu" korkusuyla doktora gitmemek, aslında geleceğinizi daha büyük riske atmaktır.

2. Psikiyatriye Gitmek Memurluğa Engel Mi? (657 Sayılı Kanun)

Devlet memuru olma şartları, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. Maddesi'nde açıkça belirtilmiştir. İlgili maddenin sağlıkla ilgili bendi şöyledir:

"Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak."

Buradaki kilit ifade "Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek" cümlesidir ve "Akıl Hastalığı" vurgusudur.

Hangi Durumlar Engel Değildir?

1. Depresyon: Dönemsel mutsuzluk, yas süreci veya hafif depresyon tedavisi görmek.
2. Anksiyete (Kaygı) Bozukluğu: Sınav kaygısı, hafif panik atak geçmişi.
3. Uyku Bozuklukları: Uykusuzluk için ilaç kullanımı.
4. Dikkat Eksikliği: İlaçla kontrol altına alınan DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) - Not: Polislik/Askerlik hariç.

Düz memurluk atamalarında (KPSS ile atanan merkezi kadrolar) genellikle adaydan "Yurdun her yerinde ve her türlü iklim koşulunda görev yapmaya ve seyahat etmeye engel bir durumu olmadığına dair sağlık kurulu raporu" istenir. Heyet karşısına çıktığınızda, doktor sizin o anki durumunuza bakar. Geçmişte 6 ay antidepresan kullanmış olmanız, şu an sağlıklıysanız ve görevinizi yapabiliyorsanız "Memur Olabilir" raporu almanıza engel değildir.

3. Psikiyatriye Gitmek Hangi Mesleklere Engel?

Bazı meslek grupları, doğaları gereği "tam teşekküllü ruhsal sağlamlık" gerektirir. Bu mesleklerde, sadece o anki durumunuz değil, son 2 yıl veya bazen tüm geçmiş (geçirilmiş hastalıklar) incelenebilir.

A. Türk Silahlı Kuvvetleri (Subay, Astsubay, Uzman Erbaş)

TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği oldukça katıdır.

1. A Dilimi: Tam sağlıklı kabul edilir.
2. B ve D Dilimi: Askerliğe elverişli değildir.
3. Psikiyatrik geçmişte "nevrotik bozukluklar", "uyum bozuklukları" gibi tanılar varsa, tedavi bitmiş olsa bile askeri öğrenci veya personel alımlarında elemeye neden olabilir. Özellikle "geçirilmiş" ifadesi yönetmelikte yer alıyorsa, geçmişteki bir tanı engeldir.

B. Emniyet Teşkilatı (Polislik - POMEM, PMYO, PAEM)

Polis adayları için Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği geçerlidir.

1. Yönetmeliğe göre, son iki yılın semptomsuz ve tedavisiz geçirilmesi gereken durumlar vardır.
2. Ancak, intihar girişimi, kişilik bozuklukları, psikotik bozukluklar gibi tanılar kalıcı engeldir.
3. Basit bir kaygı ilacı kullanımı dahi polis okuluna girişte detaylı inceleme (konsültasyon) gerektirir ve bazen elenme sebebi olabilir.

C. Pilotluk ve Hava Trafik Kontrolörlüğü

Sivil Havacılık kuralları gereği, uçuş güvenliğini riske atabilecek her türlü psikiyatrik ilaç kullanımı ve tanı, lisans kaybına veya lisansın askıya alınmasına neden olur.

D. Hakimlik ve Savcılık

Ağır akıl hastalıkları engeldir ancak basit nevrotik durumlar (hafif depresyon vb.) genellikle engel teşkil etmez. Yine de mülakat ve güvenlik soruşturması aşamaları titizdir.

4. Psikiyatri Sicile İşler Mi? (E-Nabız ve Adli Sicil Farkı)

Kullanıcıların en çok karıştırdığı konu "Sicil" kavramıdır. İki tür kayıt vardır:

1. Adli Sicil Kaydı (Sabıka Kaydı): Suç işlediğinizde oluşur. Psikiyatriye gitmek suç değildir. Dolayısıyla psikiyatriye gitmek adli sicile (sabıkaya) ASLA işlemez. Savcılık kağıdında görünmez.
2. Sağlık Kayıtları (e-Nabız / Medula): Gittiğiniz doktor, konulan tanı ve yazılan ilaçlar Sağlık Bakanlığı ve SGK sistemine işlenir. Bu bir "sağlık geçmişidir", "sabıka" değildir.

Psikiyatri Sicile İşler Mi Ekşi Sözlük Efsaneleri

"Ekşi" ve benzeri forumlarda "Doktora gittim hayatım kaydı" tarzı başlıklar genellikle polislik/askerlik sınavına giren kişilerin tecrübeleridir. Bu tecrübeler düz memurluk için genellenemez.

1. Gerçek: Düz memurlukta kurumlar e-Nabız geçmişinize bakmaz. Sadece "Heyet Raporu" isterler. Heyet raporunda doktor, "Şu an sağlıklı mısın?" diye bakar.
2. İstisna: Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında, kişinin "terörle iltisakı" veya "yüz kızartıcı suçu" aranır, hangi ilacı kullandığı aranmaz.

5. Çocuk Psikiyatri Sicile İşler Mi?

Ebeveynlerin en büyük korkusu: "Çocuğumu pedagoga veya psikiyatriste götürürsem ilerde önüne çıkar mı?"

1. Cevap: Hayır, genel memurluk için çıkmaz.
2. Çocukluk çağında konulan DEHB (Dikkat Eksikliği), Öğrenme Güçlüğü veya Sınav Kaygısı gibi tanılar, yetişkinlikte düz memur olmaya engel değildir.
3. Polislik/Askerlik İstisnası: TSK ve Emniyet alımlarında sağlık geçmişi taraması yapılırken çocukluk çağı tanıları bazen sistemde görünebilir. Ancak yönetmelikler genellikle "kroniklik" arar. Çocukken ilaç kullanıp, ergenlik ve yetişkinlikte sağlıklı olan, ilaç kullanmayan bir birey, yapılan detaylı muayenede "Sağlam" raporu alabilir. Ancak tanının niteliği (örn: otizm spektrumu, zeka geriliği tanısı yanlışlıkla konulmuşsa) süreci zorlaştırabilir. Bu durumlarda "Tanı sildirme" veya "Durum bildirir raporu" ile kişinin sağlıklı olduğu kanıtlanmalıdır.

6. Psikoloğa Gitmek Ehliyete Engel Mi?

Trafik yönetmeliğindeki son değişikliklerle sürücü adaylarının sağlık şartları yeniden düzenlendi.

1. Rutin Terapi: Sadece konuşma terapisi yapan bir psikoloğa gitmek ehliyete engel değildir. Psikologlar ilaç yazmaz ve sisteme tıbbi tanı (ICD kodu) girmezler (Klinik ortam hariç).
2. İlaçlı Tedavi ve Tanılar: Eğer bir Psikiyatri Uzmanı (Doktor) tarafından konulmuş ağır tanılar varsa ehliyet alımı zorlaşabilir.
3. Engel Durumlar: İleri derece psikotik bozukluklar, şizofreni, zeka geriliği, dürtü kontrol bozuklukları ehliyet almaya engeldir.
4. Kontrollü Durumlar: Duygu durum bozuklukları (Bipolar vb.) gibi durumlarda, doktor "Belirli aralıklarla kontrol şartıyla" sürücü belgesi raporu verebilir. Örneğin, "Yılda 1 kez muayene şartı" konulabilir.

Basit antidepresan kullanımı ehliyet almaya engel değildir ancak ilacın yan etkileri (uyku, sersemlik) konusunda doktorunuz araç kullanmamanızı önerebilir.

7. Psikoloğa Gitmek Polis Olmaya Engel Mi?

Burada Psikolog ve Psikiyatrist ayrımını iyi yapmak gerekir.

1. Özel Psikolog (Klinik): Özel bir klinikte psikologla yaptığınız görüşmeler, SGK sistemine veya e-Nabız'a "tıbbi tanı" olarak girilmez. Bu nedenle polislik aşamasında sistemde görünmez.
2. Devlet Hastanesi / Özel Hastane Psikiyatri Polikliniği: Burada bir doktor (Psikiyatrist) tarafından muayene edilirseniz, sistemde bir tanı (F kodu ile başlayan tanılar) ve varsa ilaç geçmişi oluşur.

Polis Olmaya Engel Durumlar (Emniyet Sağlık Yönetmeliği'ne Göre): Emniyet teşkilatı, ruh sağlığı konusunda "Tam Sağlamlık" arar.

1. Son iki yılın (veya başvurulan tarihe göre belirlenen sürenin) psikiyatrik tedavi açısından temiz olması istenir.
2. Geçmişte konulan "Anksiyete Bozukluğu", "Depresif Nöbet" gibi tanılar, polis okulu sağlık taramasında karşınıza "A Dilimi (Sağlam)" şartını sağlamıyor olarak çıkabilir.
3. Ancak, geçmişteki tanı "Geçici, tepkisel bir durum" (örneğin boşanma sonrası kısa süreli stres) ise ve şu an hiçbir iz kalmadıysa, öğrenci adayı itiraz edip Ankara'daki hakem hastanelerden "Sağlam" raporu almaya çalışabilir. Süreç zorludur ancak imkansız değildir.

8. Psikoloğa Gitmek İyi Gelir Mi? (Kullanıcı Deneyimi ve Sağlık)

Kariyer korkularını bir kenara bırakırsak, sağlığınız her şeyden önemlidir.

1. Erken Müdahale: Ruhsal sorunlar, diş çürüğü gibidir. Erken müdahale edilmezse köke iner ve daha büyük, geri dönüşsüz hasarlar bırakır.
2. Kariyer Performansı: Sürekli kaygılı, mutsuz veya odaklanamayan bir beyinle ne KPSS'ye hazırlanabilirsiniz ne de atandığınız işi yapabilirsiniz. Tedavi olmak, sınav başarınızı ve iş performansınızı artırır.
3. İlaçsız Çözümler: Her psikiyatri ziyareti ilaçla sonuçlanmaz. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) gibi yöntemlerle, ilaç kaydı oluşmadan da iyileşmek mümkündür.

Tavsiyeler

Özetlemek gerekirse; Psikiyatriye gitmek memurluğa (genel idari hizmetler, öğretmenlik, sağlık personeli vb.) kesinlikle engel değildir. Engel olan şey, tedavi görmüş olmak değil, maluliyet derecesinde ağır ve iyileşmeyen bir akıl hastalığına sahip olmaktır.

Ancak hedefiniz Polislik veya Askerlik ise, adımlarınızı daha dikkatli atmanız gerekir. Bu meslekler için en ufak bir kayıt bile eleme sebebi olabilir.

Ne Yapmalısınız?

1. Korkmayın: Basit stresler için destek almaktan çekinmeyin.
2. Ayrımı Bilin: Hedefiniz polislikse, ilaçsız terapileri veya özel psikologları (kayıt tutulmayan) tercih edebilirsiniz.
3. Mevzuatı Takip Edin: Yönetmelikler değişebilir. Resmi Gazete'deki en güncel sağlık yönetmeliklerini inceleyin.
4. Tanı Sildirme: Eğer geçmişte yanlışlıkla konulmuş bir tanı olduğunu düşünüyorsanız (örneğin ilacı hiç kullanmadınız ama doktor yazdı), bunun iptali için hukuki ve tıbbi yollara başvurabilirsiniz.

Sağlığınız, her türlü rütbeden ve makamdan daha değerlidir. Kendinize iyi bakın.